- --home--
- --bio--
- --werken--
- --teksten--
DRIEWEG
Drieweg is een polyfoon werk waarbij 3 hoofdinstrumenten elk in een eigen tempo spelen en een vierde instrument dit trio begeleidt. Het stuk is niet geschreven voor vier specifieke instrumenten maar heeft een abstracte partituur die door allerlei instrumenten (met welomschreven karakteristieken) kan gespeeld worden. De eerste versie in Logos werd gespeeld op een speelgoedpiano, melodica en 2 synthesizers maar een uitvoering met bijvoorbeeld xylofoon, clarinet, cello en accordeon of mandoline, accordeon, basblokfluit en harmonium kan ook.
Drieweg klinkt als een soundscape waarin drie duidelijk te onderscheiden stemmen te horen zijn die los van elkaar hun eigen gang gaan maar die als bij toeval toch goed bij elkaar passen.
PATCHWORK
Hans Roels gaf tussen 2007 en 2010 les aan de muziekacademie van Deinze in live elektronische muziek. Tieners vanaf 15 jaar kunnen er al musicerend de basistechnieken van elektronische muziek leren kennen. Omdat er weinig composities bestaan die gebruikt kunnen worden in deze lessen, is Hans Roels zelf begonnen met het componeren van een reeks werken. De stukken zijn meestal gebaseerd op één bepaalde techniek en vormen een soort illustratie van de basistechnieken uit de elektronische muziek. De composities willen ook een beeld geven van de diversiteit die mogelijk is met live elektronica. De aanpak, stijl en uitvoeringswijze verschillen sterk van werk tot werk. Vaak is er ruimte voor improvisatie door de uitvoerders.
De software die gebruikt wordt in deze werken is het gratis open source programma Pure Data dat zowel op Linux, Windows als Apple draait. Speciale hardware (bepaalde types effecten-apparaten of synthesizers) wordt vermeden.
• meer info (partituren, Pure Data bestanden, opnames,...) over Patchwork
• uitvoeringen: tijdens het November Music festival, 16 november 2008 in de Bijloke
RADIO SOUTH
Radio South is een stuk voor 8, 12, 16 of 24 radio's dat uitgevoerd kan worden door kinderen of tieners. Het idee om een stuk voor radio's te maken heb ik bij John Cage gehaald. Elke speler moet 2 plaatsen op zijn radio memoriseren: 1 radiozender (muziek of stemgeluiden) en 1 plaats tussen 2 radiozenders (ruisgeluiden). De spelers staan opgesteld tussen het publiek.
• bezetting: voor 8, 12, 16 of 24 radio's en ev. 1 of 2 willekeurige instrumenten
• uitvoeringen door leerlingen van de Stedelijke Academie voor Muziek, Woord en Dans van Deinze
SLOW MOTION
Een stuk waarbij 11 computergestuurde automaten via een keyboard bespeeld worden. Van de drie orgelautomaten worden enkel de windlades (ruis) gebruikt. Voor elke automaat is een andere speelwijze geprogrammeerd. Ook zijn enkele secties (melodische lijnen) vastgelegd. Door live de herhalingen en volgorde van deze delen te kiezen, krijgt het stuk zijn vorm. Het stuk is in feite een patch in Reaktor waardoor één uitvoerder live kan improviseren met die 11 muziekautomaten. Wat de individuele automaten precies spelen, kan ofwel vooraf vastgelegd zijn, ofwel door een (eenvoudig melodisch) algoritme gegenereerd worden of geïmproviseerd worden op het keyboard. Elke uitvoering klinkt daardoor anders.
De geluidsmachines (zoals <PSCH>, <SPRINGERS>, <THUNDERWOOD>) maken het mogelijk om te spelen met kleine verschillen in ruis terwijl het automatische harmonium dan weer heel veel gradaties in de geluidsterkte kan laten horen. Deze twee elementen komen vaak aan bod in Slow Motion.
• bezetting: automatische instrumenten en computer
• uitvoering: dinsdag 17 oktober 2006 in Stichting Logos
• meer info over de automatische muziekinstrumenten die in Logos ontwikkeld en gebouwd worden
POINT BLACK
In Point Black wordt niet enkel "gewoon" op de toetsen gespeeld: de pianist speelt ook op een kartonnen doos die naast hem staat, hij fluit en gebruikt zijn stem. Een aantal toetsen van de piano zijn geprepareerd (rubber, moeren en andere materialen tussen de snaren). De electronica is vnl. granulaire synthese van drie heel korte samples plus een effect op basis van de luidsterkte van de stem- en doosgeluiden.
• bezetting: voor piano en computer (live electronics met software Reaktor)
• uitvoeringen: op 18 juli 2006 in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde van Gent door Reinier van Houdt (NL)
• geschreven in opdracht van vzw Trefpunt
DIFFERENT WAYS
Different Ways is een stuk dat zich afspeelt in drie verschillende ruimtes. Af en toe verplaatsen muzikanten zich van de ene naar de andere ruimte zodat de samenstelling van de ensembles in elke ruimte wisselt. In één zaal staan microfoons terwijl in de andere twee zalen luidsprekers zijn opgesteld. De muziek van die ene ruimte wordt bewerkt door 2 computers en dan naar de twee zalen gestuurd. De bewerkte geluiden worden daar onderdeel van het instrumentaal ensemble. In het begin staan de drie ruimtes muzikaal los van elkaar en is de muziek dus totaal verschillend van karakter in elke zaal. Langzaamaan groeien twee zalen steeds meer naar elkaar toe terwijl de derde steeds duidelijker een eigen gang gaat.
Het stuk is een hedendaags experiment met polyfonie door die te koppelen aan electronica en architectuur. De cellopartij is bijvoorbeeld in één zaal onderdeel van een duo met vibrafoon en tegelijkertijd worden elektronisch bewerkte stukken van die cellopartij in zaal 2 onderdeel van een trio met blokfluit, viool en electronica en in de laatste zaal van een quartet met euphonium, accordeon, clarinet en electronica. Deze compositie is als een huis waarin je kan wandelen, elke kamer belicht een ander facet van het stuk.
De electronica gebruikt veel verschillende technieken: granulaire en FM synthese, physical modelling,... Soms geeft de electronica niet meer dan een cue (voor de timing) terwijl ze op andere plaatsen een dominerende rol speelt in het ensemble en helemaal afgeleid is van de input-partij (het instrument dat in de andere zaal in de microfoon speelt).
• bezetting: viool, cello, clarinet, blokfluit, euphonium, accordeon, percussie en live electronica (2 computers)
• uitvoeringen: op 24 februari 2006 in het SMAK in Gent door studenten van het conservatorium van Gent
• een plan van de ruimtelijke struktuur van het stuk
• geschreven in opdracht van vzw Musicon
TEMPERATE MUSIC
Temperate Music is een stuk dat mee verandert met het seizoen en het weer. Ik hou van het idee dat sommige dingen niet op elk moment beschikbaar zijn maar enkel op bepaalde tijdstippen opduiken en dan weer verdwijnen. In Temperate Music bespeelt een muzikant een keyboard en een zevental controllers. Op het computerscherm ziet hij de evolutie van het stuk en ook de toonaarden (in kwarttoonstemming) waaruit hij kan kiezen. De resulterende éénstemmige melodie wordt in de computer bewerkt zodat uiteindelijk een (min of meer) meerstemmig stuk te horen is. De eigenlijke klank wordt vnl. gemaakt via FM synthese (geen samples) en voor een klein deel ook met physical modelling (van een blaasinstrument).
Enkele uren voor de uitvoering -als de weeromstandigheden gekend zijn- geeft de muzikant drie parameters (seizoen, windsterkte & temperatuur) op waarna de computer allerlei gegevens berekent die als basis dienen voor de structuur van het stuk en voor allerlei bewerkingen tijdens de uitvoering. Deze berekeningen heb ik in Python (open source programmeertaal) geschreven, hier kan je die python file zien die de tabellen voor de structuur genereert. De uitvoering zelf gebeurt met een file in Reaktor (software) waarin die gegevenstabellen geladen zijn. Met deze versie kan de uitvoerder al improviserend aan de slag. Sommige parameters zijn vrij en daarmee kan de muzikant improviseren, andere liggen vast in de (weersgebonden) strukturen van het stuk. Tijdens de uitvoering ziet hij het verloop van de struktuur op het scherm. In feite is Temperate Music een kombinatie van een elektronisch instrument en een compositie (of improvisatie structuur) die beide afhankelijk zijn van het weer.
• bezetting: één uitvoerder (MIDI keyboard en computer)
• uitvoering door Hans Roels op 14 juli 2005 in Stichting Logos
• er is geen definitieve versie van Temperate Music maar dit is één versie (herfst, matige wind, vrij koud)
• en hier is nog een andere versie (zomer, matige wind, normale temperatuur)
• ik heb een demostratie van de live electronica gemaakt: hier hoor je enkel de onbewerkte input (gespeeld op een keyboard) en dit is het resultaat na de bewerking door de computer (ook de live controllers zijn nu toegevoegd)
COLO
Het basismateriaal van Colo is een opname van mijn compositie Nowhere's Chaos . Dit werk werd opgevoerd op November Music 1998 maar door de bizarre bezetting en de mislukte opname lag het werk 'zinloos' in mijn kast. Daarnaast was ik al een jaar lang allerlei live elektronika aan het uitproberen. Ik begon allerlei (zelfgemaakte) effekten toe te passen op deze opname. Het originele Nowhere's Chaos bevatte teksten over de opstand in Chiapas (Mexico). Colo is dan weer opgedragen aan het dorp Colo(tenango) in Guatemala waar in maart 2005 twee doden vielen bij protesten tegen een vrijhandelsakkoord met de VS. Voordien was ik op bezoek geweest in dit dorp bij vrienden en bij de boerenorganisatie die in maart de protesten mee organiseerde.
• bezetting: electro-acoestisch werk (4 kanalen)
• uitvoeringen op 14 juli 2005 in Stichting Logos en op 27 maart 2008 op de Dias de musica electroacustica aan het conservatorium van Seia (Portugal)
OHNE WORTE II
In 2002 schreef ik naar aanleiding van de herdenking van het zestigjarig bestaan van het concentratiekamp van Breendonk het stuk Ohne Worte voor het Belgische Q-O2 ensemble. De bezetting trok mij zo aan (2 instrumenten - stem & altviool - en 2 flexibele muzikanten waarvan één technisch aangelegd moet zijn) dat ik hiervoor een tweede stuk schreef. Net als in het eerste deel zijn de woorden die gesproken worden onherkenbaar en is het stuk ook politiek geïnspireerd. Het werk is opgedragen aan de Israëlische technicus Mordechai Vanunu die in 1986 het bestaan van Israëlische atoombommen onthulde, daarvoor werd ontvoerd in Rome door de geheime dienst van Israël en tot 18 jaar gevangenschap werd veroordeeld. In april 2004 zou hij de gevangenis mogen verlaten in ruil voor "vrijheid" (eigenlijk een veredelde vorm van huisarrest). Tijdens de eerste jaren in zijn cel schreef hij het gedicht I'm your spy waarvan fragmenten gebruikt worden in dit tweede deel.
In dit tweede deel komen opnieuw de stem en de altviool voor en dit keer in kombinatie met een muzikant die een stalen borstel "bespeelt" en een vierde muzikant die de elektronika bedient. De beweging van de stalen borstel op een oppervlak zorgt voor een onvoorspelbare timing (moeilijk te voorspellen wanneer een stalen "haartje" van de borstel een volgend geluid maakt) en een zeer grillige dynamische curve. De elektronica (gemaakt met het programma Reaktor) zorgt er voor dat deze beide elementen ook toegepast worden op het stemgeluid.
• bezetting: stem, altviool, klankobject (stalen borstel) en live electronics
• uitvoering door de Black Jackets Company op het Muziek in de Maak festival ( 4 mei 2004) in Stichting Logos
• een beknopte beschrijving van de live electronics
DUBBELSTUK
In dit werk worden de mogelijkheden van de (computergestuurde) player piano gecombineerd met die van de inside en de prepared piano. Terwijl de automatische piano de toetsen bespeelt, speelt een live muzikant in dezelfde piano pizzicati, glissandi en percussie effecten op de snaren, gebruikt twee e-bows, verplaatst en verwijdert allerlei preparaties tussen de snaren.
Dit polyfoon werk met verschillende tempi en klankkleuren balanceert voortdurend tussen stilstand en ontwikkeling.
• bezetting: piano (computergestuurde player piano en één uitvoerder
• uitvoeringen: door Hans Roels en de Logos player-piano op 5/6/2003 in Logos, Gent (pianOH! festival) en (gereviseerde versie) op 19/10/2004 in Logos, Gent (M&M concert), op 13/12/2005 in Dénia (Spanje) en op 25/1/2008 in de Singel, Antwerpen (ISCM-dag)
• Dubbelstuk is ook te horen op de CD "Machine Orchestra" in de Logos CD serie Public Domain
OHNE WORTE I
Ohne Worte is een stuk met veel ruis, soms dreigt de muziek hierin zelfs te verdwijnen. De slagwerker wrijft over een kartonnen doos, de zanger zingt heel zacht (iets tussen fluisteren en fluiten in) en het mengpaneel wordt niet enkel in zijn normale funktie gebruikt (om de volumes te regelen) maar is een zelfstandig instrument. Het maakt gebruik van een eigen technische "storing": nml. de mogelijkheid om ruis te genereren (een vervelende eigenschap voor de meeste muzikanten!). Nagenoeg onhoorbaar ligt het lied De Zeerover Jenny van Kurt Weil ten grondslag aan het stuk.
• uitvoeringen: in het Mechels theater Nona op 4,5 en 6 oktober 2002 door het ensemble Q-O2, door de Black Jackets Company op het Muziek in de Maak festival (Logos, Gent) op 4 mei 2004 en door Trio Scordatura (december 2007) in Stichting Logos
• geschreven in opdracht van het Q-O2 ensemble naar aanleiding van de herdenking van het zestigjarig bestaan van het concentratiekamp van Breendonk
HOW IT TAKES PLACE
Het uitgangspunt van How it takes place zijn de fenomenen ruimte, plaats en afstand. Deze begrippen worden op verschillende manieren benaderd net als in de spreektaal waar ruimte of afstand naast een letterlijke fysieke betekenis ook een figuurlijke en emotionele bijklank heeft (in uitdrukkingen als "ruimte geven aan iemand" of "afstand nemen van elkaar"). Die verre afstand kan als afstandelijkheid of als vrijheid gezien worden, nabijheid kan op zijn beurt geïnterpreteerd worden als verstikkend of intiem. Het stuk handelt over relaties tussen mensen en meerbepaald de manier waarop de muzikanten op het podium met elkaar omgaan. Er is een theatrale dimensie aan het werk omdat de muzikanten handelingen moeten uitvoeren die zeer dagelijks en gewoon zijn: een raam opendoen, een sigaret roken, de partituur omdraaien van een andere muzikant,...
Afstand en ruimte worden ook in de muzikale zin gebruikt: door verschillen in tempo, luidsterkte of klankkleur kan muziek de illusie geven dat er een grote afstand is tussen 2 instrumenten. De wisselwerking tussen deze fysische (de muzikanten bewegen zich ook in de zaal), muzikale en relationele aanpak van de "ruimte" bepaalt de spanning van het werk.
De titel How it takes place is een vers uit het gedicht Musée des Beaux Arts van Auden dat op zijn beurt verwijst naar de Val van Icarus van Breughel. Dit schilderij biedt de kijker een ruimtelijk effekt van verre bergen, een boot die op zee vaart en een boer die op de voorgrond werkt. Aan de rand van het schilderij -als een klein detail- zie je nog net hoe Icarus verdrinkt en met zijn benen verdwijnt in het water. Behalve de klemtoon op het negatieve "dood/lijden" geeft het gedicht van Auden en het schilderij van Breughel een goed beeld van de sfeer in How it takes place: sommige muzikanten spelen solo terwijl anderen samenspelen, een sigaret roken of alweer van het podium verdwenen zijn...
• bezetting: zang, clarinet, viool, altviool, cello, slagwerk en buffetpiano
• uitvoeringen: 24 oktober 2001 in Eeklo door het ensemble Champ d'Action
• How it takes place werd geschreven voor een concert van het ensemble Champ d'Action rond het thema Muziek & Architectuur. Het concert had plaats naar aanleiding van de opening van een nieuw gebouw in Eeklo van de architect Stephane Beel.
STILTEGEBIEDEN/SILENCE RESERVES
Een stiltegebied is een term uit de ecologie die gebieden aanduidt waar het omgevingsgeluid onder een bepaalde limiet blijft. Jammer genoeg zijn deze gebieden zeer schaars geworden zodat ze geen volledige rust meer kunnen schenken aan de bezoeker want die weet dat het enkel maar om 'reservaten' in een zee van maatschappelijk lawaai en drukte gaat. Dit stuk gaat over deze spanning tussen stilte en lawaai.
De tape bestaat uit opgenomen niet-bewerkte (alt)vioolgeluiden. De viool werd op verschillende manieren geprepareerd en bespeeld, o.a. door te trekken aan een touwtje dat aan de snaren vastgemaakt is (zigeunertechniek).
• bezetting: viool, altviool en audio track
• uitvoeringen: in Stichting Logos (Gent) en in het Muhka (Antwerpen) in juni 2001
RUN!
Ik wil met dit werk het beeld weergeven van muziek die zo snel gaat dat ze voortdurend zichzelf voorbijsteekt. Een soort van vlucht vooruit van muziek die struikelt over de eigen benen maar toch telkens weer verderrent. De piano speelt een prominente rol in dit werk en moet over een degelijk repetitiemechanisme beschikken.
De tape bestaat uit korte en zeer snelle fragmenten opgenomen op de automatische piano van de Stichting Logos, daarna werden deze fragmenten in de studio op elkaar gemonteerd.
• uitvoeringen: 2 juli 2001 in de Musikhochschule Koeln door het Spectra Ensemble
... VON HUNDERTEN, VON TAUSENDEN ...
Dit stuk voor strijkorkest bestaat uit één deel en werd in de periode 1998-2001 geschreven. De titel slaat op de ontzettende klank- en kleurenrijkdom die mogelijk is in het grensgebied tussen muziek en geluid. Melodiën, ritmes en akkoorden worden meer gesuggereerd dan vastomlijnd weergegeven. Het lijkt alsof de muziek het elk moment kan begeven, alles balanceert op de rand van de muzikale afgrond.
• bezetting: strijkorkest (6 eerste violen, 6 tweede violen, 3 altviolen, 2 cello's en contrabas)
• uitvoeringen: in Nederland en België (Antwerpen - Elisabethzaal) in 1999
• geschreven in opdracht van Prima La Musica
NOWHERE'S CHAOS
Dit stuk paste in een concert waarbij verschillende componisten hun commentaar gaven op De Staat (1972) van Louis Andriessen (NL). Dit stuk op teksten van Plato wil een bijdrage leveren aan de discussie over het verband tussen muziek en politiek. Ik heb mij niet zozeer door de muziek van Andriessen laten inspireren als wel door de filosofisch-utopische traditie die begonnen is met Plato's ideale staat. Het overgrote deel van deze klassieke utopieën (zoals 'Utopia'-Th. More) schetsen een welvarende, rechtvaardige maar tegelijkertijd autoritaire samenleving. Enkel William Morris zijn 'News from Nowhere' vormt hierop een uitzondering. De teksten die in Nowhere's Chaos gebruikt worden, komen voornamelijk uit dit nog altijd actuele boek. Daarnaast komen in dit werk ook nog fragmenten voor uit My journey with Aristotle to the anarchist utopia van Graham Purchase. Ook teksten uit een perscommuniqué van de Zapatista's in Mexico en leuzen van Belgische acties voor vluchtelingen en "illegalen" zijn er in verwerkt.
• bezetting: sopraan en mezzo-sopraan, 2 hobo's, 2 hoorns, 2 trombones, 2 trompetten, 4 altviolen, piano (ongeveer de halve bezetting van De Staat van L. Andriessen)
• uitvoeringen: door het November Music Orkest o.l.v. Fabrice Bollon in 's Hertogenbosch (NL), Tilburg (NL) en Maastricht (NL), Antwerpen (De Singel, B) en Gent (De Vooruit, B) en Essen (Duitsland) november 1998
• gecomponeerd in opdracht van het festival November Music 1998
NATURE MORTE
Muziek als een landschap zonder veel menselijke logica, waarin elementen af en toe verdwijnen en later weer opduiken. Natuur als een afstandelijk ritueel, traag en brutaal. Het stilleven van de natuur maar ook de woede om de stervende natuur.
• bezetting: fluit (picc.), clarinet (bascl.), piano, slagwerk, viool, altviool en cello
• uitvoeringen: door Spectra Ensemble o.l.v. Filip Rathé in Gent in het conservatorium (1998), het SMAK (1999 & 2000), de Rode Pomp (1999 en 2002), Antwerpen (Zaal 7, 1999), Ename, CC St-Niklaas (2002), de Bijloke (2009), Denemarken (Kopenhagen, 1999) en Duitsland (Duisburg, 2000 en Keulen, 2002); ook twee maal uitgevoerd door het ensemble Champ d'Action (Muhka-Antwerpen en Stichting Logos, beide 2001)
PHOENIX
Phoenix werd geschreven voor een theaterproductie van Walpurgis. Aan een zestal komponisten uit België en Nederland werd gevraagd om een (kort) muziektheaterwerk te maken rond het verhaal van de phoenix (de vogel die herrijst uit zijn eigen as). Phoenix handelt niet zozeer over deze mythe als wel over het vuur als natuurelement. Op een tekst van de legendarische 'eerste dichter van Ierland' Amergin (6de-7de eeuw) is muziek gezet waarbij de zanger trage bewegingen uitvoert zodat een soort van ritueel, bezwerend theater ontstaat.
• bezetting: zang, (bas)clarinet, cello en slagwerk (2 spelers)
• uitvoeringen: in 1996 door het Walpurgis ensemble o.l.v. Alain Franco in Amsterdam (Felix Meritis, NL), de Vooruit (Gent, B), het CC St.-Niklaas (B), de Velinx (Tongeren, B), het CC Deurne en de Limelight in Kortrijk (B)
SAILING THE SEAS OF DOWN BELOW
Voor mij is de player-piano duidelijk een ander instrument dan de gewone piano. De eigenheid van de automatische piano zit vooral in de grote polyfone mogelijkheden (een orkest met 88 instrumenten/toetsen), de komplexe ritmiek en de enorme snelheid. In Sailing the Seas of Down Below heb ik deze kenmerken op de spits gedreven waardoor het stuk zeer 'pianistiek' aandoet: de uiterste mogelijkheden van de player-piano, en dus ook de van de piano zelf, worden uitgeprobeerd. Polyfonie tot 13 stemmen, vertragingen en versnellingen die met elkaar gecombineerd worden, loopjes die zo snel gaan dat ze door het menselijk oor als glissandi waargenomen worden,...
Sailing the Seas of Down Below bevat twee ogenschijnlijk tegengestelde elementen: een strakke melodie in een vast ritmisch patroon (typisch "machinaal") en door elkaar slingerende chromatische lijnen in een zeer vrije, improvisatorische ritmiek (typisch "menselijk"). Een machine als de player-piano is perfekt in staat om deze schijntegenstelling op te heffen. In het slotdeel worden de eerste seconden van het werk a.h.w. onder de microscoop gelegd en uitvergroot tot een langzaam dalende klankmassa.
• bezetting: automatische piano
• het stuk is ook te horen op de cd "New Music for Player Piano" in de Logos serie Publiek Domein.
• uitvoeringen: in Stichting Logos tijdens het Festival voor Automatische muziek (1995), in het Elzenhof (Brussel)(1996), in het Gentse conservatorium tijdens de Week van de Hedendaagse Muziek (1996), in het Muhka (Antwerpen, 2001), in het Pierement Museum te Utrecht (NL, 2000), in het Muziekcentrum van Den Bosch (1999), op het Audio Art festial 2002 (Krakau, Polen), het Chants Mechaniques Festival in Lille (F, 2002) en in het Circolo de Bellas Artes (Madrid, ES, 2004)
8 SHORT SONGS
Acht korte liederen op teksten van noord-amerikaanse indianen. De sfeer van de liederen is zeer divers: van mijmeringen over scheldpartijen tot geestenverdrijvende rituelen.
• bezetting: zang en (prepared) piano
• uitvoeringen: in 1996 door Hans Roels (prepared piano) en Cornelia Berger (zang) in het conservatorium van Gent, in Logos en in het Elzenhof (CC Elsene-Brussel)